Het vergeten testament: problemen en de uitleg van het testament

De Hoge Raad over de uitleg van een vergeten testament

De Hoge Raad heeft een zaak moeten beoordelen waarin broer A broer B tot erfgenaam benoemde voor het geval de vrouw met wie hij op dat moment was gehuwd zou zijn overleden wanneer broer A zou komen te overlijden. Toen broer A inderdaad overleed, was hij echter inmiddels opnieuw getrouwd en had hij ook kinderen uit dat nieuwe huwelijk.

In deze zaak had de rechtbank geoordeeld, dat uit het latere huwelijk van de overleden broer moet worden afgeleid, dat hij met het testament de bedoeling had om die latere echtgenote en ook de kinderen daarvan voor te laten gaan boven zijn broer B. Het gerechtshof was het daar echter helemaal niet mee eens en zei dat die latere gebeurtenissen niet op deze manier konden worden gebruikt om de bedoeling van de erflater vast te stellen. Eerst moest gewoon gekeken worden naar de letter van het testament en wanneer het ging om uitleg van de bedoeling zou men alleen mogen kijken naar latere ontwikkelingen die met die regeling in het testament samenhingen.

In dit geval was broer A restauranteigenaar en was broer B kok in het restaurant en ook een beoogde bedrijfsopvolger.

De Hoge Raad bleek het daar uiteindelijk niet mee eens te zijn. De bedoeling van broer A was duidelijk, dat broer B pas aan de beurt zou zijn wanneer er geen echtgenote zou wezen. Het feit dat er dus na het opmaken van het testament sprake was van een echtscheiding en een nieuwe echtgenote waarbij broer A ook kinderen had, moest tot de conclusie leiden, dat broer A helemaal niet de bedoeling had om in die situatie broer B erfgenaam te maken. De einduitkomst was dus, dat de nalatenschap gewoon bij de nieuwe echtgenote en de kinderen van broer A en deze echtgenote terecht kwam. Broer B viste achter het net.

Discussie voorkomen met de juiste vastlegging

Uiteraard had deze discussie voorkomen kunnen worden. Wanneer immers in het testament broer B alleen maar was aangewezen als erfgenaam wanneer broer A was overleden zonder ‘een echtgenote/partner en/of kinderen’ na te laten, had het probleem zich helemaal niet voorgedaan. Hier ligt dus op zichzelf ook een taak voor de notaris om deze mogelijke verandering in de toekomst goed onder de aandacht te brengen van iemand die een testament komt maken.

De vraag is natuurlijk wat het gevolg zou zijn van bijvoorbeeld aantekeningen in het dossier van de notaris waaruit blijkt dat dit wel degelijk ook was besproken met broer A. Wanneer dat het geval was geweest en broer A had uitdrukkelijk gezegd: “Het kan wel zo zijn dat er zich misschien straks een andere situatie voordoet, maar voor dit moment wil ik het nu eenmaal zo”. In dat geval is het natuurlijk nog maar de vraag of de Hoge Raad dan wel tot hetzelfde oordeel had kunnen komen.

Met andere woorden: een testament lijkt soms een heel hard schriftelijk stuk, waarvan de tekst bepalend is, maar in de praktijk is dat bij een vergeten testament niet zo en is er dus altijd een vorm van uitleg van het testament nodig, waarbij ook het bewijs van bijkomende feiten van belang kan zijn, zoals bijvoorbeeld een uitdrukkelijk overleg van de notaris met de erflater.

Wie latere problemen met een vergeten testament wil voorkomen, doet er goed aan om bij het opmaken ervan al rekening te houden met gewijzigde omstandigheden en daarover een regeling te laten opnemen.

Wilt u meer weten, kunt u contact met mij opnemen: vandebeeten@ross.nl

‍