Testament aanvechten bij onverwachte erfgenamen: hoe zit het met wilsbekwaamheid?

Een testament aanvechten wegens wilsbekwaamheid: de rol van de notaris

Deze situaties komen geregeld voor bij rechtbanken. Als familieleden een testament aanvechten op het punt van de wilsbekwaamheid heeft de notaris natuurlijk een specifieke rol. Al sinds jaren hanteert het notariaat een zogenaamd stappenplan in het geval er een aanwijzing is dat een klant die zich meldt bij de notaris voor een testament wellicht niet helemaal zijn eigen wil goed kan bepalen. Een aanwijzing is bijvoorbeeld de aanwezigheid bij een eerste gesprek van een andere persoon, al dan niet familie, die de notaris wel even komt uitleggen wat de bedoeling is. Dat is helemaal penibel wanneer ook in het testament die persoon zelf een belang krijgt, omdat hij bijvoorbeeld erfgenaam zou worden of een zogenaamd legaat toebedeeld krijgt (geld of goederen uit de nalatenschap).

Hoe de notaris twijfel over het testament toetst

In zo’n situatie moet de notaris het stappenplan volgen om uiteindelijk er zeker van te zijn dat de betrokken klant ook echt weet wat hij doet. Mocht de familie later het testament aanvechten, dan wordt deze procedure kritisch bekeken. Onderdeel van die procedure kan de inschakeling van een arts zijn. Bovendien – en dat geldt ook zonder twijfel aan de wilsbekwaamheid – moet er altijd een gesprek onder vier ogen plaatsvinden, dus zonder derden die op de een of andere manier invloed hebben of belang kunnen krijgen bij een testament. Als in zo’n gesprek blijkt van twijfel of de klant ineens niet meer zo goed kan uitleggen waarom hij een bepaalde regeling in het testament wil opnemen, zal de notaris zich opnieuw achter zijn oor moeten krabben voordat er handtekeningen kunnen worden gezet.

Mag een mantelzorger of zorgverlener erfgenaam zijn?

Wanneer familie na het overlijden verrast wordt met een testament waarin de buren tot erfgenaam zijn benoemd, geeft dat al snel het vermoeden bij die familieleden dat er iets mis is. Dat hoeft echter niet zo te zijn. Wanneer een erflater weinig of geen contact had met familie, maar juist een hele goede band met de buren, is heel wel denkbaar dat deze buren dan erfgenaam worden. En al helemaal als zij ook al langere tijd de rol van mantelzorger vervullen. Penibel wordt het echter wel weer wanneer zo’n mantelzorger ook zelf een professionele zorgverlener is, ingeschreven in het Register beroepen in de gezondheidszorg (BIG-register).

Voor dergelijke professionals geldt dat zij niets mogen ontvangen uit een nalatenschap. Wilt u het testament aanvechten in zo'n situatie? De wet stelt daar uitdrukkelijk een sanctie op en wel de nietigheid van het testament. Het kan echter ook zo zijn dat een buurman of buurvrouw een BIG-geregistreerde verpleegkundige is, maar de mantelzorg niet professioneel biedt. Is er bijvoorbeeld geen indicatiebesluit en wordt er ook geen zorg verleend via een zorginstelling of via een ZZP-contract, dan is er echt sprake van vrijwilligheid en onbezoldigde dienstverlening. In zo’n situatie zal de rechter dan ook geen betekenis toekennen aan het feit dat de ervende mantelzorger ook nog professioneel verpleegkundige is. Kortom: wat verrassend lijkt, hoeft het zeker niet te zijn.

Wilt u meer weten, kunt u contact met mij opnemen: vandebeeten@ross.nl

‍